Treatment of Invasive Fungal Sinusitis with Liposomal Amphotericin B : A Report of Four Cases

0

Treatment of Invasive Fungal Sinusitis with Liposomal Amphotericin B : A Report of Four Cases

SOMNUEK SUNGKANUPARPH, M.D.*,      BOONMEE SATHAPATAYAVONGS, M.D.*,

SOMYOS KUNACHAK, M.D.**,                  THONGCHAI LUXAMEECHANPORN, M.D.**,

WICHIT CHEEWARUANGROJ, M.D.**

Abstract

                Invasive fungal sinusitis increasingly causes significant morbidity and mortality in immunocompromised patients. It is difficult to treat. Despite standard treatment by surgical debridement and intravenous amphotericin B, morbidity and mortality remain high. Conventional amphotericin B is the standard drug but its use is limited by dose-related nephrotoxicity and infusion-related acute toxicity. Liposomal amphotericin B has proven to be as effective as conventional amphotericin B with less nephrotoxicity and infusion reaction. We report four cases of invasive fungal sinusitis who were treated with liposomal amphotericin B after having severe side effects from conventional amphotericin B. There were two cases of mucormycosis and two cases of aspergillosis. All patients had diabetes millitus. One patient had systemic lupus erythematosus and another was receiving immunosuppressive drugs after kidney transplantation. All cases needed multiple operations for sinus surgery. Two cases had acute reaction to amphotericin B infusion, one had active lupus nephritis with renal insufficiency, and one was considered treatment failure from amphotericin B. The patients received liposomal amphotericin B at the total doses of 4.55-8.85 g. Two cases of mucormycosis were considered to be successfully treated. In cases of aspergillosis, one was considered improved and another one with immunocompromised status died with active disease. From our experience, surgery is the main treatment for patients with invasive fungal sinusitis and liposomal amphotericin B is an effective alternative drug for adjuvant medical treatment. However, the degree of immunosuppression of the patients, the extension of fungal sinusitis and perhaps the species of fungus are important factors determining the clinical response.

Key word : Invasive Fungal Sinusitis, Liposomal Amphotericin B, Treatment

SUNGKANUPARPH S, SATHAPATAYAVONGS B,

KUNACHAK S, LUXAMEECHANPORN T, CHEEWARUANGROJ W

J Med Assoc Thai 2001; 84: 593-601

 *             Department of Medicine,

**             Department of Otolaryngology, Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University, Bangkok 10400, Thailand.

ไซนัสอักเสบชนิดลุกลามจากเชื้อรา และการรักษาด้วยไลโปโซมัล แอมโฟเทอริซินบี

สมนึก สังฆานุภาพ, พ.บ.*, บุญมี สถาปัตยวงศ์, พ.บ.*,

สมยศ คุณจักร, พ.บ.**, ธงชัย ลักษมีจันทร์พร, พ.บ.**, วิชิต ชีวเรืองโรจน์, พ.บ.**

                ไซนัสอักเสบชนิดลุกลามจากเชื้อราเป็นสาเหตุของการเจ็บป่วยและการตายที่พบได้บ่อยขึ้น โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ แม้ว่าจะได้รับการรักษาที่เหมาะสมด้วยการผ่าตัดและการให้ยาต้านเชื้อรา อัตราการตายยังสูง แอมโฟเทอริซินบีเป็นยาต้านเชื้อราที่เหมาะสม แต่มีข้อจำกัดเนื่องจากพิษต่อไตและปฏิกิริยาจากการให้ยาไลโปโซมัล แอมโฟเทอริซินบี ได้รับการยอมรับว่ามีประสิทธิภาพเทียบเท่าแอมโฟเทอริซินบีธรรมดา แต่มีพิษต่อไตและปฏิกิริยาจากการให้ยาน้อยกว่า คณะผู้ศึกษาขอรายงานผู้ป่วยไซนัสอักเสบชนิดลุกลามจากเชื้อราจำนวน 4 ราย ที่ได้รับการรักษาด้วยไลโปโซมัล แอมโฟเทอริซินบี หลังจากประสบผลข้างเคียงหรือผลการรักษาไม่ดีจากแอมโฟเทอริซินบีธรรมดา ซึ่งในจำนวน 4 รายนี้ เป็นมิวคอมัยโคซิส 2 ราย และแอสเปอร์จิโลซิส 2 ราย ทุกรายเป็นโรคเบาหวานมาก่อน มี 1 รายที่เป็นโรคเอสแอลอีร่วมด้วย และอีก 1 รายได้รับยากดภูมิคุ้มกันหลังการปลูกถ่ายเปลี่ยนไต ทุกรายได้รับการผ่าตัดไซนัสหลายครั้ง ผู้ป่วยได้รับยาไลโปโซมัล แอมโฟเทอริซินบีเนื่องจากประสบผลข้างเคียงจากการให้แอมโฟเทอริซินบี 2 ราย จากภาวะไตวาย 1 ราย และจากการรักษาไม่ได้ผลด้วยแอมโฟเทอริซินบี 1 ราย ผู้ป่วยทั้งหมดได้รับยาไลโปโซมัล แอมโฟเทอริซินบีรวม 4.55 ถึง 8.85 กรัม พบว่าได้ผลดีในผู้ป่วยที่เป็นมิวคอมัยโคซิส 2 ราย ไม่มีการกลับเป็นซ้ำหลังจากหยุดยาได้ 6-12 เดือน ผู้ป่วยที่เป็นแอสเปอร์จิโลซิสพบว่าอาการดีขึ้น 1 ราย และเสียชีวิตเนื่องจากการลุกลามของเชื้อรา 1 ราย จากการศึกษานี้เห็นว่าการผ่าตัดยังคงเป็นการรักษาหลักในผู้ป่วยเหล่านี้ และไลโปโซมัล แอมโฟเทอริซินบีน่าจะเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของการรักษาโดยยาต้านเชื้อราที่ได้ผล อย่างไรก็ตาม ภูมิคุ้มกันของผู้ป่วย พยาธิสภาพ และชนิดของเชื้อรา เป็นปัจจัยที่สำคัญต่อผลการรักษา

คำสำคัญ : ไซนัสอักเสบชนิดลุกลาม, เชื้อรา, การรักษา, ไลโปโซมัล แอมโฟเทอริซินบี

สมนึก สังฆานุภาพ, บุญมี สถาปัตยวงศ์,

สมยศ คุณจักร, ธงชัย ลักษมีจันทร์พร, วิชิต ชีวเรืองโรจน์

จดหมายเหตุทางแพทย์ ฯ 2544; 84: 593-601

 *     ภาควิชาอายุรศาสตร์,

** ภาควิชาโสต ศอ นาสิก และลาริงซ์วิทยา, คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี, มหาวิทยาลัยมหิดล, กรุงเทพ ฯ 10400